GSEB Gujarati SSC · Gujarati · 2018
68 questions · No login required
Answers and solutions are AI-generated — please cross-check with your study materials.
વિનુકાકા ભણાવતા તેમાં અંકિત ધ્યાન આપતો ન હતો, શા માટે ? પાઠના આધારે સાચો વિકલ્પ શોધો.
નરેનના આંગણામાં ખીલેલા ગુલમહોરની ઉંમર કેટલી છે ?
તાડકા નામની રાક્ષસીનો ઉલ્લેખ કયા પાઠમાં કરવામાં આવ્યો છે ?
‘ગૃહ પ્રવેશ’ વાર્તા સંગ્રહમાંથી કઈ વાર્તાનો સમાવેશ આપણા પાઠ્ય પુસ્તકમાં સમાવિષ્ટ થયો છે ?
મોહનલાલ પટેલના લઘુકથા સંગ્રહો કયા-કયા છે ? ‘ગતિભંગ’ કૃતિના આધારે જણાવો.
‘વિરલ વિભૂતિ’ કૃતિમાં શ્રીમદ્ રાજચંદ્રનો જન્મ તા ....... ના રોજ થયો હતો.
લેખક (જવાહરલાલ)ને કાશ્મીર જવાની ઘણીય ઈચ્છા હતી છતાં તેઓ જઈ શક્યા નહિ કારણ કે......
ડાંગવનો અને ……… કૃતિમાં લેખકે કયા કવિની પંક્તિઓનો વારંવાર ઉપયોગ કર્યો છે ?
‘છત્રી’ ખરીદવી જ ન પડે તે માટે દુકાનદારે કઈ સલાહ આપી ?
‘ચોપડાની ઈન્દ્રજાળ’ કૃતિનો સાહિત્ય પ્રકાર જણાવો.
કેમ ભાઈ, પટેલ, તું આ પેટિયું નથી લેતો ? – આ વિધાન કોણ કોને ઉદ્દેશીને કહે છે ?
આંબા પટેલની ઘોડી શેત્રુંજી નદીમાં ખાબકી ત્યારે ગામના લોકો એ આંબા પટેલને કેવા કહ્યા ?
‘રેસનો ઘોડો' કૃતિમાં નીનાબહેન અને સંજયને શાથી હાશ થઈ ? યોગ્ય કારણ શોધો.
સ્ટેશનેથી રાતના સાડા અગિયાર વાગે કઈ ગાડી પસાર થઈ ચૂકી હતી ? ‘જન્મોત્સવ’ કૃતિના આધારે જણાવો.
નીચેની કૃતિઓમાંથી કઈ કૃતિનો સાહિત્ય પ્રકાર ‘ચરિત્ર નિબંધ’ છે ?
‘સકળ તીરથ તેના તનમાં રે'... વૈષ્ણવજન કાવ્યના આધારે પંક્તિનો અર્થ જણાવો.
માધવને દીઠો છે ક્યાંય ? કાવ્યમાં રાધાની આંખમાં ઉદાસી હોવાનું કારણ .....
‘દીકરી’ કાવ્ય કવિ અશોક ચાવડાના કયા સંદર્ભમાંથી લેવામાં આવ્યું છે ?
‘વસુધૈવ કુટુંબકમ્’ ની ભાવના વ્યક્ત કરતું કાવ્ય એટલે ......
નીચેનામાંથી કઈ જોડ ઉચિત નથી ?
ગંગાસતીનું પુરું નામ જણાવો.
‘‘હું એવો ગુજરાતી'' કાવ્યમાં કવિએ કઈ નદીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે ?
‘વતનથી વિદાય થતાં' કાવ્યમાં કવિ શ્રી જયંત પાઠકે કયા અલંકારો પ્રયોજ્યા છે ?
નીચેના વિકલ્પોમાંથી કૃતિની સામે સાહિત્ય પ્રકાર આપેલો છે તો સાચો વિકલ્પ શોધો.
‘બોલીએ ના કાંઈ’ કાવ્ય દ્વારા ‘હૃદય ખોલવું’ એટલે કવિ શું કહેવા માગે છે ?
ગરીબ સ્ત્રીની ચૂંદડી ક્યાં સુધી સાથે રહે છે ? ગની દહીંવાલાની ગઝલના આધારે લખો.
રાવજી પટેલની કઈ કૃતિ આપણા અભ્યાસક્રમમાં સમાવિષ્ટ પામી છે ?
‘ચાંદલિયો' લોકગીતમાં કાવ્યનાયિકાએ ‘જેઠ’ને કોની ઉપમા આપી છે ?
કવિશ્રી ‘બરકત વીરાણી’ નું તખલ્લુસ નામ જણાવો.
‘હાઈકુ’ પ્રકારનું કાવ્ય કેટલી પંક્તિનું હોય છે ?
નીચે આપેલ શબ્દમાંથી સાચી જોડણી ધરાવતો શબ્દ અલગ તારવો.
નીચેના શબ્દો પૈકી કયો શબ્દ ખોટી જોડણી દર્શાવે છે ?
‘અંગરક્ષક’ શબ્દના સાચા ધ્વનિ ઘટક ઓળખો.
સંધિના નિયમ મુજબ ‘ અન્વેષણા’ શબ્દની સાચી રીતે છોડેલી સંધિ ઓળખો.
નીચેના વિકલ્પોમાંથી કયા વિકલ્પની સંધિ ખોટી રીતે થઈ છે ? તે શોધો.
પૂર્વપદ અને ઉત્તરપદ વચ્ચે વિભક્તિના પ્રત્યયો મૂકી શબ્દને છુટ્ટા પાડતાં કયો સમાસ બનશે ?
નીચેના વાક્યોમાંથી કયા વાક્યમાં દ્વિગુ સમાસ રહેલો છે તે શોધો. (સમાસને રેખાંકિત કરેલા છે)
નીચેના વાક્યમાંથી રેખાંક્તિ – ક્રિયા વિશેષણનો પ્રકાર જણાવો. – આસાનીથી મેળવેલા ધનની કિંમત સમજાતી નથી.
અંજલિ વાત કરે છે. – કર્મણિ વાક્ય શોધો.
‘વિરાટ મનીષાને અભિનંદ આપે છે.’ – ભાવે વાક્ય બનાવો.
જ્યારે એક જ શબ્દના એકથી વધુ અર્થ થતા હોય અને તેને કારણે ચમત્કૃતિજન્ય અર્થ સૌંદર્ય નીપજતું હોય તેવા અલંકારને ........... અલંકાર કહેવાય છે.
અનન્વય અલંકારનું ઉદાહરણ શોધીને લખો.
‘એક સાથે જેમાં ઘણા દીવા રાખી શકાય તેવું કાચનું શુશોભન – શબ્દ સમૂહ માટે એક શબ્દ આપો.
‘‘મનના મેલા હોવું'' – રૂઢિપ્રયોગનો અર્થ જણાવો.
કહેવતનો સાચો અર્થ લખો: ‘બોડીને તાં વળી કાંહકી કેવી ? ’’
સાચા સમાનાર્થી શબ્દો શોધી યોગ્ય જોડકાં જોડી સાચો વિકલ્પ શોધો.
| (અ) શબ્દ | (બ) સમાનાર્થી |
|---|---|
| 1) મેહ | (a) દીવો, દીપ |
| 2) નેહ | (b) સોનું, સુવર્ણ |
| 3) કંચન | (c) હેત, સ્નેહ |
| 4) દીપક | (d) વરસાદ, મેઘ |
Answer
‘પરહિત’ શબ્દનો વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ આપો.
‘ભાળ’ – તળપદા શબ્દનું માન્ય શિષ્ટ રૂપ આપો.
‘કૂંચી’ શબ્દનો અર્થ જણાવો.
‘પરીણિત’ શબ્દને કયો પ્રત્યય લાગ્યો છે ?
વિભાગ - A નીચેના પ્રશ્નોના દસ-બાર વાક્યોમાં મુદ્દાસર ઉત્તર લખો.
Answer
નીચેના પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો. 2) ‘‘બેટા ચાલ, બહુ મોડું થઈ ગયું'' વિનુકાકાના આ વાક્યનો ગૂઢાર્થ સમજાવો.
Answer
Answer
નીચે આપેલા પ્રશ્નોના આઠ-દ્દસ વાક્યોમાં મુદ્દાસર જવાબ લખો. 4) ‘દિવસો જુદાઈના જાય છે' ગઝલમાં ગનીની મનઃ સ્થિતિ તમારા શબ્દોમાં વર્ણવો.
Answer
નીચે આપેલા પ્રશ્નોના ત્રણ-ચાર વાક્યોમાં ઉત્તર લખો. 5) ‘શીલવંત સાધુને’ કાવ્યની કવયિત્રી વારંવાર નમવાનું શા માટે કહે છે ?
Answer
Answer
વિભાગ –B નીચે આપેલા ગદ્યખંડનો આશરે ત્રીજા ભાગમાં સંક્ષેપ કરી તેને યોગ્ય શીર્ષક આપો. 7) પ્રત્યેક નાના મોટા વિદ્યાર્થીએ લાયબ્રેરીનું વ્યસન પાડવા જેવું છે. વિદ્યાર્થી તરીકે દિવ્યાસંગ કેળવવો હિતાવહ છે. લાયબ્રેરીની નિયમિત મુલાકાત લઈને એકાદ-બે કલાક ત્યાંના શાંત, પવિત્ર અને પ્રેરણા સભર વાતાવરણમાં ગાળવાથી તમને જે અભ્યાસ પ્રેરણા જાગે છે, તે અપાર છે. પુસ્તકો, સામયિકો, સંદર્ભગ્રંથો વગેરે જિજ્ઞાશા ખાતર વાંચો, તેનો લાભ જરૂર મળવાનો છે. અરે, કેવળ કુતૂહલવશ થઈને પણ લાયબ્રેરીમાં આ મેગેઝિનોનાં પાનાં ઉથલાવશો તો ય તમને નવા વિચારો, નવી દષ્ટિ, વિશેષ માહિતી લાઘશે, જે તમારા જ્ઞાન અને સમજમાં વધારો કરશે અને જો તમે કોઈ વિશિષ્ટ બાબતની માહિતી મેળવવા કે નિશ્ચિત મુદ્દાઓ પર અભ્યાસ કરવા ઈચ્છતા હો તો, તમારું લાયબ્રેરી–વ્યસન ચુસ્ત અને અતૂટ હોવું ઘટે.
Answer
નીચે આપેલી પંક્તિઓનો આશરે પંદર વાક્યોમાં અર્થવિસ્તાર કરો. 8) ‘કાયા છે માટી સમી, ઘડિયે તેમ ઘડાય, કંચન એ ત્યારે બને, જેમ કસોટી થાય. '' અથવા આવ નહીં, આદર નહીં, નહીં નયનોમાં નેહ, તે ઘર કદી નવ જઈએ, ભલે કંચન વરસે મેહ.
Answer
વિભાગ – C 9) તમારી નાની બહેનને ‘ખેલ મહાકુંભ’ સ્પર્ધામાં ‘કબ્બડી’ વિભાગમાં પ્રથમ ઈનામ મળ્યું છે. તો અભિનંદન આપતો પત્ર લખો. (પત્રમાં તમારું નામ, સરનામુ કે સહીનો ઉલ્લેખ કરવો નહીં)
Answer
Answer
વિભાગ – D નીચેનો ગદ્યાંશ વાંચીને, તેની નીચે પૂછેલા પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.
વિદ્યા મેળવવાનો આધાર કેવળ વિદ્યાલય પર જ નથી હોતો, મુખ્યત્વે કરીને વિદ્યાર્થી ઉપર જ હોય છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ વિદ્યાલયમાં જાય છે એટલું જ નહિ ઉપાધિ પણ મેળવે છે. છતાં વિદ્યા પામતા નથી. તેજ પ્રમાણે તીર્થ કરવા તો ઘણા જાય છે. પણ તીર્થનું સાચું ફળ બધા મેળવી શકતા નથી. જેઓ જોવાની વસ્તુ જુએ નહિ, મેળવવાની વસ્તુ લે નહિ તેમની વિદ્યા આખર સુધી પોથીમાં જ રહે છે અને ધર્મ બ્રાહ્ય આચરણમાં પુરાઈ રહે છે ખરા પણ જવાને તેઓ પુણ્ય માને છે પામવાને નહિ. તેઓ અમુક જળ અથવા અમુક માટીમાં કોઈ વિશેષ ગુણ રહેલો છે.એથી માણસનું લક્ષ ભ્રષ્ટ થાય છે. આખા દેશમાં સાધનામાર્જિત, ચિત્તશક્તિ જેમ-જેમ મલિન થતી ગઈ તેમ-તેમ આ નિરર્થક બ્રાહ્યતા વધતી ગઈ તે વાત કબૂલ કરવી જ પડશે. – રવીન્દ્રનાથ ટાગોર
Answer
વિદ્યા મેળવવાનો આધાર કેવળ વિદ્યાલય પર જ નથી હોતો, મુખ્યત્વે કરીને વિદ્યાર્થી ઉપર જ હોય છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ વિદ્યાલયમાં જાય છે એટલું જ નહિ ઉપાધિ પણ મેળવે છે. છતાં વિદ્યા પામતા નથી. તેજ પ્રમાણે તીર્થ કરવા તો ઘણા જાય છે. પણ તીર્થનું સાચું ફળ બધા મેળવી શકતા નથી. જેઓ જોવાની વસ્તુ જુએ નહિ, મેળવવાની વસ્તુ લે નહિ તેમની વિદ્યા આખર સુધી પોથીમાં જ રહે છે અને ધર્મ બ્રાહ્ય આચરણમાં પુરાઈ રહે છે ખરા પણ જવાને તેઓ પુણ્ય માને છે પામવાને નહિ. તેઓ અમુક જળ અથવા અમુક માટીમાં કોઈ વિશેષ ગુણ રહેલો છે.એથી માણસનું લક્ષ ભ્રષ્ટ થાય છે. આખા દેશમાં સાધનામાર્જિત, ચિત્તશક્તિ જેમ-જેમ મલિન થતી ગઈ તેમ-તેમ આ નિરર્થક બ્રાહ્યતા વધતી ગઈ તે વાત કબૂલ કરવી જ પડશે. – રવીન્દ્રનાથ ટાગોર
Answer
વિદ્યા મેળવવાનો આધાર કેવળ વિદ્યાલય પર જ નથી હોતો, મુખ્યત્વે કરીને વિદ્યાર્થી ઉપર જ હોય છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓ વિદ્યાલયમાં જાય છે એટલું જ નહિ ઉપાધિ પણ મેળવે છે. છતાં વિદ્યા પામતા નથી. તેજ પ્રમાણે તીર્થ કરવા તો ઘણા જાય છે. પણ તીર્થનું સાચું ફળ બધા મેળવી શકતા નથી. જેઓ જોવાની વસ્તુ જુએ નહિ, મેળવવાની વસ્તુ લે નહિ તેમની વિદ્યા આખર સુધી પોથીમાં જ રહે છે અને ધર્મ બ્રાહ્ય આચરણમાં પુરાઈ રહે છે ખરા પણ જવાને તેઓ પુણ્ય માને છે પામવાને નહિ. તેઓ અમુક જળ અથવા અમુક માટીમાં કોઈ વિશેષ ગુણ રહેલો છે.એથી માણસનું લક્ષ ભ્રષ્ટ થાય છે. આખા દેશમાં સાધનામાર્જિત, ચિત્તશક્તિ જેમ-જેમ મલિન થતી ગઈ તેમ-તેમ આ નિરર્થક બ્રાહ્યતા વધતી ગઈ તે વાત કબૂલ કરવી જ પડશે. – રવીન્દ્રનાથ ટાગોર
Answer
નીચેનું કાવ્ય વાંચી, તેની નીચે પૂછેલા પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો.
જીવન આ પાર વિનાની કેવી છે જંજાળ ! એક પતે ત્યાં અનેક જાગે ઝંખનાઓની જાળ. સમદરને પણ આરો છે જ્યાં શમતી જલની માળ, શિખર સહુ પર્વત કેરાં અટકે નભ વચાળ. પણ મન તૃષ્ણાની આ અવિરત ઊમટે હાર, મન છે મારું – પણ એ પાસે હું જ બનું લાચાર ! અતૃપ્તિના દાવાનળની કેમ ઠારવી ઝાળ ? કેમ પામવું જીવતરને આ કોઈ આપશો ભાળ ? – ગીતા પરીખ
Answer
જીવન આ પાર વિનાની કેવી છે જંજાળ ! ... (તમામ પંક્તિઓ) ... કોઈ આપશો ભાળ ? – ગીતા પરીખ
Answer
જીવન આ પાર વિનાની કેવી છે જંજાળ ! ... (તમામ પંક્તિઓ) ... કોઈ આપશો ભાળ ? – ગીતા પરીખ
Answer
જીવન આ પાર વિનાની કેવી છે જંજાળ ! ... (તમામ પંક્તિઓ) ... કોઈ આપશો ભાળ ? – ગીતા પરીખ
Answer
ગમે તે એક વિષય પર આપેલા મુદ્દા આધારિત બસો પચાસ (250) શબ્દોમાં નિબંધ લખો. 18) દીકરી ઘરની દીવડી મુદ્દા – પ્રસ્તાવના – દીકરીનો અવતાર – દીકરા - દીકરીમાં ભેદ – દીકરીઓ પ્રત્યે બદલાતું સમાજનું વલણ – દીકરીઓને અપાતા હક – વિવિધ ક્ષેત્રે દીકરીઓનું પ્રદાન – ઉપસંહાર અથવા માતૃભાષાનું મહત્ત્વ અથવા પ્રવાસનું મહત્ત્વ
Answer